หัวข้อเรื่องเลขที่ #00080 ::  หัวเรื่อง Organosulfur plant กับบทบาทในการต่อต้านพยาธิ
ผู้เขียนบทความ :: อ.ดร.จุฑารัตน์ จิตติมณี
หน่วยงานอ้างอิง ::
หน่วยงานสนับสนุน ::
หน่วยงานต้นสังกัด :: วิทยาลัยแพทยศาสตร์และการสธารณสุข
วันที่ :: 27 มิ.ย.2550 [10:05:00]
จำนวนคนอ่านบทความ :: 2638
รายละเอียด ::

Organosulfur plant กับบทบาทในการต่อต้านพยาธิ

                                                                                                                                        

 

Organosulfur จัดเป็นสารอินทรีย์ที่มีซัลเฟอร์ (Sulfur; S) เป็นองค์ประกอบ พบได้ทั่วไปในธรรมชาติ เช่น ในซากฟอสซิล, น้ำมันปิโตเลียม, ก๊าซธรรมชาติ นอกจากนี้ยังพบในพืชบางชนิด สารในกลุ่มนี้เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดกลิ่นอันเป็นเอกลักษณ์ในกระเทียม หอม และยังพบในผลไม้บางชนิดเช่น ทุเรียน (Baldry et al., 1972; Moser et al., 1980; Wong and Tie, 1995) นอกเหนือจากบทบาทดังกล่าวพืชที่มีสาร organosulfur เป็นองค์ประกอบยังมีความสำคัญในทางการแพทย์หลายประการ ซึ่งจะกล่าวต่อไป

ในอดีตมีการใช้พืชสมุนไพรเป็นยารักษาโรคกันอย่างแพร่หลาย พืชในกลุ่ม organosulfur หลายชนิดถูกใช้การรักษาโรคต่างๆ ตัวอย่างเช่น กระเทียม (Allium sativum L.) ซึ่งเป็นเครื่องเทศที่ใช้ประจำในทุกครัวเรือน พืชชนิดนี้ถูกใช้ในการรักษาโรคมาตั้งแต่ยุคอียีปต์โบราณ  ในปัจจุบันเป็นที่ทราบกันแล้วว่าในกระเทียมมีสารหลากหลายชนิดเป็นองค์ประกอบ แต่สารที่มีบทบาทสำคัญในทางการแพทย์คือ สารในกลุ่ม organosulfur อันได้แก่ alliin, allicin, และ diallyl disulfide สารเหล่านี้ยังมีบาบาทที่ทำให้เกิดกลิ่นในกระเทียม (Bensky and Gamble, 1993) อีกด้วย ในสภาพธรรมชาติ สาร allicin จะไม่ถูกสร้างขึ้นแต่จะพบสารดังเกิดขึ้นเมื่อมีการบดกระเทียม กระบวนการบดจะไปกระตุ้นการทำงานของเอนไซม์ allinase เปลี่ยน alliin กลายเป็น allicin ซึ่งมีบทบาทในการต้านมะเร็ง (Dausch and Nixon, 1990; Dorant et al., 1993; Singh et al., 1996) ทำหน้าที่เป็น antioxidant (Okada et al., 2006) ลดระดับ cholesterol ในเลือด (Warsarfsky et al., 1993) และต่อต้านเชื้อแบคทีเรีย (Groppo et al., 2007) นอกเหนือจากบทบาทที่กล่าวมา กระเทียมยังมีฤทธิ์ต่อต้านพยาธิหลายชนิด เช่น Leishmania major,  Plasmodium berghei, P. yoelii, Trypanosoma, และ Giardia (Anthony et al., 2005; Coppi et al., 2006; Ghazanfari et al., 2006)

ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้กระเทียมในการต่อต้านพยาธินั้นมีมานาน และแพร่หลายในประเทศต่างๆ ไม่เฉพาะในประเทศไทย เช่น ประเทศจีน และอินเดีย (Ankri and Mirelman, 1999; Rivlin, 2001) ในปัจจุบันเริ่มมีการศึกษาถึงกลไกที่เกี่ยวข้องกับการต่อต้านพยาธิของกระเทียม กลไกอย่างหนึ่งซึ่งน่าจะมีบทบาทสำคัญในการต่อต้านพยาธิคือ กลไกการกระตุ้นภูมิคุ้มกันของเจ้าบ้าน (host) จากการศึกษาบทบาทของ allicin ซึ่งสกัดจากกระเทียม พบว่าสารดังกล่าวสามารถกระตุ้น cell-mediated cytotoxicity ใน peripheral blood mononuclear cell (PBMC) ของคน และยังสามารถกระตุ้นการเพิ่มจำนวน (proliferation) ของ PBMC ที่ได้จากตับของหนูและคนได้ (Patya et al., 2004) นอกจาก allicin จะมีคุณสมบัติในการกระตุ้นให้เกิดการเพิ่มจำนวนของเซลล์ (mitogenic property) แล้ว สารสกัดจากกระเทียมบางส่วนยังมีสมบัติเป็น adjuvant ช่วยในการกระตุ้นภูมิคุ้มกันของเจ้าบ้านอีกด้วย (Morioka et al., 1993) นอกจากบทบาทในการกระตุ้นภูมิคุ้มกันของเจ้าบ้านแล้ว สาร allicin ยังมีผลต่อตัวพยาธิโดยตรง โดยสารดังกล่าวสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของ amoeba (Mirelman et al., 1987) และยังพบว่าสาร allicin สามารถลดความอันตรายของ trophozoite ของ Entamoeba histolytica โดยการไปยับยั้งการทำงานเอนไซม์ cysteine proteinase ที่สร้างจากพยาธิ (Ankri et al., 1997) พืชในตระกูล Allium อีกชนิดหนึ่งซึ่งเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายคือ หอม (Allium cepa) สาร organosulfur ที่พบในหอมคือสารในกลุ่ม alkyl cysteine sulfoxide สารดังกล่าวมีบทบาททางการแพทย์หลายประการ เช่น ทำหน้าที่เป็น antioxidant, บทบาทในการต่อต้านเชื้อแบคทีเรียและต่อต้านพยาธิ Thichinella spiralis (Abu EL Ezz, 2005)

ทุเรียน (Durio zibethinus Murr.) เป็นผลไม้ที่รู้จักกันดีในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และถูกจัดให้เป็นราชาแห่งผลไม้ อย่างไรก็ตามกลิ่นอันเป็นเอกลักษณ์ของผลทุเรียนสุกอาจไม่เป็นที่ชื่นชอบสำหรับบางคน ทุเรียนจัดเป็นผลไม้ที่สารจำพวก organosulfur เป็นองค์ประกอบ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง diethyl polysulfide (Moser et  al., 1980) เชื่อกันว่าการรับประทานทุเรียนช่วยในการกำจัดจุลชีพต่างๆ รวมถึงพยาธิในลำไส้ อย่างไรก็ตามยังไม่มีการวิจัยถึงบทบาทของทุเรียนในการต่อต้านพยาธิอย่างจริงจัง มีเพียงรายงานในรูปของภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรจากเวบไซด์ของสถาบันการ แพทย์แผนไทย (Institute of Thai Traditional Medicine)

ในปัจจุบัน พืชในกลุ่ม organosulfur ที่มีการศึกษาและพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์อาหารเสริม (supplement) ต่างๆ อย่างกว้างขวางคือ กระเทียม ส่วนพืชชนิดอื่นๆ ในกลุ่มนี้ยังมีการศึกษาค่อนข้างจำกัด กระเทียมถูกผลิตออกมาจำหน่ายในท้องตลาดกันอย่างแพร่หลายทั้งที่เป็นผงหรือในรูปแคปซูล เพื่อช่วยลดความดันและรักษาระดับโคเลสเตอรอลในเลือด อย่างไรก็ตาม การศึกษาบทบาทในการต่อต้านพยาธิยังของพืชในกลุ่ม organosulfur ชนิดอื่นๆ รวมทั้งกระเทียมเองยังคงมีจำกัด ในอนาคตหากมีการศึกษาพืชในกลุ่มนี้อย่างจริงจัง น่าจะช่วยให้เรามีทางเลือกเพิ่มขึ้นในการต่อต้านโรคติดหนอนพยาธิและโปรโตซัวต่างๆ

 

ที่มา เอกสารประกอบการประชุมวิชาการประจำปี ครั้งที่ 1 เรื่อง โรคติดเชื้อจากปรสิตในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง วันที่ 29 มิถุนายน 2550 วิทยาลัยแพทยศาสตร์และการสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

 

เอกสารอ้างอิง

Abu El Ezz NM. Effect of Nigella sativa and Allium cepa oils on Trichinella spiralis in experimentally infected rats. J Egypt Soc Parasitol. 2005 Aug; 35(2):511-23.

Ankri S, Mirelman D. Antimicrobial properties of allicin from garlic. Microbes Infect. 1999 Feb;1(2):125-9.

Ankri S, Miron T, Rabinkov A, Wilchek M, Mirelman D. Allicin from garlic strongly inhibits cysteine proteinases and cytopathic effects of Entamoeba histolytica. Antimicrob Agents Chemother. 1997 Oct;41(10):2286-8.

Anthony JP, Fyfe L, Smith H. Plant active components - a resource for antiparasitic agents? Trends Parasitol. 2005 Oct;21(10):462-8.

Baldry J, Dougan J, Howard GE. Volatile flavouring constituents of Durian. Phytochemistr. 1972; 11(6): 2081-2084.

Bensky D, GambleA. Herbs that expel parasites.  In:  Chinese Herbal Medicine:  Materia Medica.  Eastland Press Inc., Seattle, Washington.  1993; pp. 441-44.

Coppi A, Cabinian M, Mirelman D, Sinnis P. Antimalarial activity of allicin, a biologically active compound from garlic cloves. Antimicrob Agents Chemother. 2006 May; 50(5):1731-7.

Dausch JG, Nixon, DW. Garlic:  A review of its relationship to malignant disease.  Prevent Med 1990; 19: 346-361.

Dorant E, van den Brandt PA, Goldbohm RA, Hermus RJJ, Sturmans F. Garlic and its significance for the prevention of cancer in humans:  a critical view.  Br. J. Cancer. 1993; 67: 424-429.

Ghazanfari T, Hassan ZM, Khamesipour A. Enhancement of peritoneal macrophage phagocytic activity against Leishmania major by garlic (Allium sativum) treatment.
J Ethnopharmacol. 2006 Feb 20; 103(3):333-7.

Groppo FC, Ramacciato JC, Motta RH, Ferraresi PM, Sartoratto A. Antimicrobial activity of garlic against oral streptococci. Int J Dent Hyg. 2007 May; 5(2):109-15.

Mirelman D, Monheit D, Varon S. Inhibition of growth of Entamoeba histolytica by allicin, the active principle of garlic extract (Allium sativum). J Infect Dis. 1987 Jul; 156(1):243-4.

Morioka N, Sze LL, Morton DL, Irie RF. A protein fraction from aged garlic extract enhances cytotoxicity and proliferation of human lymphocytes mediated by interleukin-2 and concanavalin A. Cancer Immunol Immunother. 1993 Oct;37(5):316-22.

Moser R, Duvel D, Greve R. Volatile constituents and fatty acid composition of lipids in Durio zibethinus. Phytochemistry. 1980; 19(1): 79-81.

Okada Y, Tanaka K, Sato E, Okajima H. Kinetic and mechanistic studies of allicin as an antioxidant. Org Biomol Chem. 2006 Nov 21; 4(22):4113-7.

Patya M, Zahalka MA, Vanichkin A, Rabinkov A, Miron T, Mirelman D, et al. Allicin stimulates lymphocytes and elicits an antitumor effect: a possible role of p21ras. Int Immunol. 2004 Feb; 16(2):275-81.

Rivlin RS. Historical perspective on the use of garlic. J Nutr. 2001 Mar; 131(3s):951S-4S.

Singh SV, Mohan RR, Agarwal R, Benson PJ, Hu X, Rudy MA, Xia H, Katoh A, Srivastava SK, Mukhtar H, Gupta V, Zaren HA. Novel anti-carcinogenic activity of an organosulfide from garlic:  inhibition of H-RAS oncogene transformed tumor growth in vivo by diallyl disulfide is associated with inhibition of p21H-ras processing.  Biochemical and Biophysical Research Communications. 1996; 225: 660-665.

Warshafsky S, Kamer RS, Sivak SL. Effect of garlic on total serum cholesterol.  A meta-analysis.  Ann Intern Med. 1993; 119: 599-605.

Wong KC, Tie DY. Volatile constituents of durian Durio zibethinus Murr. Flavour and Fragrance Journal. 1995; 10(2): 79-83.

Woodward PW. Garlic and Friends: The History, Growth and Use of Edible Alliums, 1996; pp. 2–22. Hyland House, Melbourne, Australia.

ผู้ลงบทความ ::   อีเมล์ ::

ลิงค์ [หน้าแรก] [บทความทั้งหมด]